Mới làm bảng hiệu được hơn năm mà tấm alu góc trái đã phồng lên, bong ra, nhìn xấu không chịu được. Thợ thi công thì bảo do mưa nhiều, do thời tiết. Nghe có vẻ hợp lý nhưng thực ra không phải vậy. Một bảng hiệu alu làm đúng kỹ thuật, dùng vật liệu phù hợp, thi công tại TP.HCM hay bất kỳ tỉnh miền Nam nào cũng phải chịu được ít nhất 5 đến 7 năm nắng mưa mà không bong, không gỉ, không xỉn màu. Nếu bảng hiệu của bạn bong sớm hơn nhiều so với con số đó, thì vấn đề nằm ở một trong ba nguyên nhân sau đây.
Tấm alu bong khỏi khung do keo không còn kết dính sau mưa nắng
Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và cũng khó phát hiện nhất vì lúc mới làm xong nhìn bảng hiệu vẫn bình thường. Tấm alu được gắn vào khung sắt bằng hai cách: bắn vít trực tiếp hoặc dùng keo kết hợp vít. Phần lớn các bảng hiệu nhỏ và trung bình ở TP.HCM hiện nay dùng keo silicon công nghiệp để dán mép, chèn khe, sau đó bắn thêm vít gia cố. Vấn đề xảy ra khi thợ dùng keo silicon thông thường thay vì keo chuyên dụng chịu nhiệt và chịu UV. Loại keo rẻ tiền có thể chịu được vài tháng đầu, nhưng đến mùa nắng năm thứ hai, nhiệt độ mặt tấm alu ngoài trời ở miền Nam dễ lên đến 60 độ C, keo bắt đầu mềm, chảy dần, rồi mất kết dính. Sau một trận mưa lớn, góc tấm alu phồng lên, bong ra là chuyện tất nhiên.
Nếu phát hiện sớm, phần sửa không quá phức tạp: cạy sạch keo cũ, làm khô bề mặt, bơm lại keo Dow Corning hoặc keo Sika chuyên dụng ngoài trời, kẹp lại và để khô 24 giờ. Nhưng nếu để lâu, tấm alu bị biến dạng vì nhiệt thì sửa không lại được nữa, phải thay tấm mới.
Bên trong mỗi bảng hiệu alu là một khung sắt hộp chịu lực, thường dùng ống vuông 20x20 hoặc 30x30. Phần khung này nằm khuất sau tấm alu nên khách hàng không nhìn thấy sau khi thi công xong. Đây là chỗ nhiều thợ tiết kiệm chi phí mà không nói trước: bỏ qua bước sơn chống gỉ cho khung, hoặc chỉ quét một lớp sơn mỏng qua loa rồi lắp tấm luôn.
Ở TP.HCM và các tỉnh miền Nam, độ ẩm không khí cao quanh năm, mưa nhiều tháng liên tục từ tháng 5 đến tháng 11. Nước mưa len vào các khe hở ở mép tấm alu, đọng lại bên trong, tiếp xúc với khung sắt không được sơn kỹ. Chỉ sau 12 đến 18 tháng, khung đã gỉ đáng kể. Gỉ sét nở ra ép vào mặt sau tấm alu từ bên trong, làm tấm phồng lên và bong dần ra ngoài. Đây là dạng hỏng nặng nhất vì không thể sửa từng điểm, phải tháo toàn bộ tấm, xử lý khung, rồi lắp lại tấm mới.
Khung sắt gỉ là nguyên nhân alu bong từ bên trong, không nhìn thấy từ ngoài
Cách nhận biết: dùng tay gõ nhẹ vào bề mặt tấm alu, chỗ nào phát tiếng bộp hoặc thấy mặt tấm gợn sóng nhẹ là bên trong đã có vấn đề với khung. Nhìn kỹ các cạnh viền bảng hiệu, nếu thấy vệt nâu đỏ rỉ ra theo đường mép là gỉ sét đang thấm qua.
Tấm alu trên thị trường có hai dòng chính: PE (polyethylene) dùng trong nhà và PVDF (polyvinylidene fluoride) dùng ngoài trời. Giá hai loại chênh nhau khoảng 20 đến 30 phần trăm, nên không ít thợ dùng loại PE cho bảng hiệu treo mặt tiền cửa hàng để hạ giá thành. Khách hàng không phân biệt được vì hai tấm nhìn giống nhau hoàn toàn lúc mới.
Alu PE (trái) và PVDF (phải): dùng sai loại ngoài trời là lý do bong tróc sớm
Tấm alu PE không có lớp phủ chống UV, tiếp xúc với ánh nắng trực tiếp hàng ngày thì lớp sơn phủ mặt ngoài phai màu và bong dần chỉ sau một đến hai mùa nắng. Phần decal hoặc mực in trên mặt tấm cũng bong theo vì nền tấm đã xỉn và không còn kết dính tốt. Đây không phải lỗi do thi công mà là lỗi từ lúc chọn vật liệu.
Nếu bảng hiệu của bạn bị xỉn màu đều khắp mặt tấm, không phải chỉ một vài điểm bong lẻ tẻ, thì khả năng cao là đang dùng tấm PE ngoài trời. Trường hợp này không có cách sửa, chỉ có thể thay tấm PVDF và làm lại phần in.
Có một nguyên tắc chung: bảng hiệu alu bong tróc cục bộ một đến hai góc, khung sắt còn tốt, tấm không biến dạng thì sửa được và không quá tốn kém. Thợ sẽ tháo tấm ra, vệ sinh bề mặt, thay keo mới, bắn thêm vít gia cố rồi lắp lại. Chi phí thường không quá vài trăm nghìn đến hơn một triệu tùy kích thước.
Gia cố kịp thời tránh tấm alu rơi xuống gây nguy hiểm cho người đi đường
Nhưng nếu khung sắt đã gỉ nặng, tấm alu biến dạng do nhiệt hoặc toàn bộ lớp sơn mặt tấm đã phai và bong, thì sửa sẽ tốn hơn làm lại. Thường thì khi sửa xong bảng hiệu cũng không còn đẹp như mới vì tấm đã biến dạng nhẹ, khe hở không khít. Trường hợp này nên làm lại ngay từ đầu với vật liệu đúng chủng loại để không phải sửa lần nữa sau một đến hai năm.
Tốt nhất vẫn là không để bảng hiệu bong tróc. Trước khi ký hợp đồng với bất kỳ đơn vị thi công nào, nên hỏi thẳng ba câu: loại tấm alu là PE hay PVDF, khung sắt có sơn chống gỉ không và dùng keo gì để dán mép. Những câu hỏi này không phức tạp nhưng giúp bạn lọc được thợ thi công có kinh nghiệm thật sự. Đơn vị làm ăn nghiêm túc sẽ trả lời ngay không do dự, còn thợ làm ẩu thường ậm ừ hoặc bảo "anh yên tâm, bọn em làm nhiều rồi."
Ngoài ra, sau khi thi công xong nên kiểm tra kỹ các mép tấm alu xem keo có được bơm đều và kín không, vít có được bắn đủ điểm gia cố chưa. Một bảng hiệu alu làm bảng hiệu alu đúng kỹ thuật từ đầu sẽ tiết kiệm cho bạn ít nhất một đến hai lần sửa chữa trong vòng năm năm đầu, tức là tiết kiệm được khoản chi phí bằng hoặc lớn hơn phần chênh lệch giữa thợ tốt và thợ rẻ.
Bảng hiệu alu bong tróc không phải lỗi của trời hay mưa. Phần lớn là do keo rẻ, khung không sơn chống gỉ, hoặc dùng tấm PE ngoài trời. Ba nguyên nhân này đều có thể tránh được nếu biết hỏi đúng trước khi thi công. Còn nếu bảng hiệu đã bong rồi, đánh giá đúng mức độ hư hỏng trước khi quyết định sửa hay làm lại để không mất tiền hai lần.
Nếu bạn cần tham khảo thêm về quy trình thi công bảng hiệu chuẩn kỹ thuật, tham khảo thêm để có cái nhìn đầy đủ trước khi quyết định.